Οι μάνες του Πόντου
Τι είναι αρκετό για να χάσει μια μάνα την ψυχή της; Τα όσα πέρασαν οι μάνες του Πόντου δεν είχαν όριο. Πόνεσαν για την πατρίδα που έχασαν. Έκλαψαν για το άδικο. Λύγισαν για τα παιδιά που έθαψαν.
Τραπεζούντα, 1918. Οι Νεότουρκοι πλέον ήταν ασυγκράτητοι. Το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι να εξοντώσουν το χριστιανικό στοιχείο. Βιάζουν, λεηλατούν, ατιμάζουν. Σκελετωμένοι άνθρωποι που μοιάζουν με σκιές, βαδίζουν αγόγγυστα προς τα τάγματα εργασίας. Οι μάνες του Πόντου για να γλιτώσουν από τις θηριωδίες και τις σφαγές των Τούρκων, θα κρυφτούν άλλες στα βουνά της Σάντας και άλλες θα αναζητήσουν καταφύγιο στον Καύκασο. Με μοναδικό τους εφόδιο τη δύναμη για ζωή, θα αναμετρηθούν με τον πόνο της απώλειας και του ματωμένου ξεριζωμού από τη γενέθλια γη. Δεν θα ανασάνουν πια τη μυρωδιά της μάνας πατρίδας. Έχουν χάσει τον Πόντο τους. Για πάντα.
Αρχιτεκτονική και Πολιτισμός του Πόντου – Παύλος Κανονίδης
Ο Δρ. Παύλος Κανονίδης, με το βιβλίο του “Αρχιτεκτονική και Πολιτισμός του Πόντου”, πέτυχε ένα σύνθετο αποτέλεσμα. Μετά από συστηματική και ενδελεχή έρευνα 15 ετών, πέντε επισκέψεις στην Αργυρούπολη, Τραπεζούντα, Κερασούντα, Σαμψούντα και στην Ευρύτερη περιοχή του Πόντου, συνεντεύξεις με ντόπιους, φωτογραφίσεις αστικών και μη περιοχών και με εργαλείο την άριστη αρχιτεκτονική του κατάρτιση, συνέθεσε μια περιδιάβαση με λόγο και εικόνα στη μακραίωνη ιστορία του Πόντου.
Σέρρα – Γιάννης Καλπούζος
Ενόψει του εκτοπισμού των Αρμενίων απ’ την Τραπεζούντα τον Ιούνιο του 1915, ένα κορίτσι που μοιάζει να το ζωγράφισε ο ίδιος ο Θεός καταφεύγει στο σπίτι ενός αγνώστου. Στην Ορντού ένα άλλο κορίτσι εύπορης ελληνικής οικογένειας ετοιμάζεται για τον γάμο της και πασχίζει να οραματιστεί το μέλλον μ’ έναν άντρα τον οποίο ελάχιστα γνωρίζει. Στο παρασκήνιο της μυθοπλασίας ιχνογραφείται ο Πόντος μέχρι την ανταλλαγή των πληθυσμών· η ομογενοποίηση των φυλών με συνδετικό κρίκο μα και άλλοθι τη θρησκεία· ο φόβος, η μισαλλοδοξία και ο εθνικισμός που ενσπείρουν οι Νεότουρκοι και στη συνέχεια οι Κεμαλιστές· η καθημερινή ζωή στα πρώτα χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης· οι διώξεις των Ελλήνων επί Στάλιν· τα στρατόπεδα εργασίας στη Σιβηρία και οι στέπες του Καζακστάν με αφόρητους καύσωνες το καλοκαίρι και σφοδρό ψύχος τον χειμώνα· οι πόθοι, τα πάθη και τα δεινά των Ποντίων.
Πόντος, δεν ξεχνώ – Στέφανος Τανιμανίδης
Πολύχρονη έρευνα για τον Πόντο, μελέτη ανάλογων εργασιών εξαίρετων επιστημόνων και ερευνητών, μεταφορά όσων για δεκαετίες ακούσαμε από συμπατριώτες μας, Ποντίους πρόσφυγες της πρώτης γενιάς, αλλά και η εξηντάχρονη, προσωπική εμπλοκή μας με τα δρώμενα στις ποντιακές κοινωνίες και πολιτιστικές οργανώσεις, μας οδήγησαν στη σύνταξη ετούτου του βιβλίου. Στόχος μας είναι να παρουσιάσουμε και να αναδείξουμε με σεβασμό και αγάπη την τρισχιλιόχρονη ιστορική, δημιουργική όσο και τραγική διαδρομή των προγόνων μας.
Το κορίτσι από την Σαμψούντα, Σόφη Θεοδωρίδου
Η Καλλιόπη πίστευε μέχρι τα εννιά της χρόνια πως το χειρότερο που της είχε τάξει η ζωή ήταν τα παράξενα μάτια της, για τα οποία την κορόιδευαν οι συμμαθήτριές της στο Παρθεναγωγείο, επειδή δε γινόταν να γνωρίζει πόσα άλλα της είχε η μοίρα γραμμένα. Γεννημένη αρχές του 20ού αιώνα στη Σαμψούντα, θα βιώσει τις λευκές πορείες θανάτου και τις εξορίες από τους Νεότουρκους, κι αργότερα τις αγριότητες του Κεμάλ. Αρχές του 1921, στην εφηβεία, με σωριασμένο τον κόσμο της σε ερείπια, θα βρει καταφύγιο σ’ ένα χωριό του Πόντου. Λίγους μήνες μετά θα ντυθεί νύφη στα δεκάξι της, σ’ έναν αναπάντεχο γάμο, που θα την οδηγήσει στη Σμύρνη. Θα ζήσει για λίγο μια πλούσια ζωή στην πανέμορφη πόλη, που περιμένει αμέριμνη την καταστροφή της, και θ’ ανακαλύψει τον έρωτα∙ κι ίσως τον χάσει, όπως ορίζει για άλλη μια φορά η μοίρα της…
Απ’ τη Σαμψούντα και τον Πόντο στη Σμύρνη κι από κει στον Πειραιά της προσφυγιάς, μια νεαρή γυναίκα αντιπαλεύει με πείσμα το πεπρωμένο της, διεκδικώντας το δικαίωμα στη ζωή και την αγάπη.
Μαύρη Θάλασσα, χρονικό από την γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου – Χρήστος Σαμουηλίδης
Ένα συναρπαστικό και εμβληματικό έργο, που συγκλονίζει με τα φρικτά και ασύλληπτου μεγέθους γενοκτονικά γεγονότα του Πόντου. Είναι το πρώτο βιβλίο που αφηγείται σε επική έκταση, με πυρετώδη ρυθμό και με πολύπλευρη δομή το ολοκαύτωμα το οποίο συντελέστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα. Η έντονη και παραστατική περιγραφή αρχίζει από το μοιραίο Νεοτουρκικό Σύνταγμα (Χουριέτ) του 1908 που οργάνωσε μυστικά την εθνοκάθαρση των χριστιανών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Συνεχίζεται με τους Βαλκανικούς πολέμους του 1912 – 1913, όπου για πρώτη φορά επιστρατεύτηκαν οι Ρωμιοί στον τουρκικό στρατό, και με τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο, όπου οι χριστιανοί στρατεύσιμοι εντάχθηκαν στα εξοντωτικά Τάγματα Εργασίας. Αναφέρεται κατόπιν στην αρμενική γενοκτονία του 1915. Περιλαμβάνει επίσης τους διωγμούς και τις θανατηφόρες εξορίες των άμαχων Ρωμιών. Τέλος, αφηγείται την ηρωική αντίσταση των Ποντίων ανταρτών στα βουνά κατά τη διάρκεια του πολέμου, τη μικρασιατική εκστρατεία, το κεμαλικό κίνημα, το μικρασιατικό πόλεμο και την Καταστροφή, τις σφαγές και τις πυρπολήσεις χωριών στο δυτικό, κυρίως, Πόντο και καταλήγει στο βίαιο ξεριζωμό και στην αναγκαστική ανταλλαγή όσων Ελλήνων επιβίωσαν.
