Οι Πέρσες
Εδώ και δεκαετίες, το Ιράν βρίσκεται σταθερά στο προσκήνιο της διεθνούς επικαιρότητας. Όμως πόσο καλά γνωρίζουμε τούτη τη χώρα και τους κατοίκους της; Είναι ένα κράτος-ταραξίας που μοιραία οδηγείται στη διεθνή απομόνωση; Είναι η κοιτίδα ενός ακραίου ισλαμιστικού φονταμενταλισμού που μας απειλεί; Άραγε η ιρανική κοινωνία βουλιάζει, πράγματι, στην καθυστέρηση και την οπισθοδρομικότητα; Τελικά, πόσο μας έχουν επηρεάσει τα στερεότυπα που επανεμφανίζονται συνεχώς;
Το βιβλίο εξιστορεί την κάθοδο των Αρίων στα εδάφη νότια της Κασπίας, τη δημιουργία μιας τεράστιας αυτοκρατορίας από τα παράλια του Αιγαίου μέχρι την Ινδία και την άνθηση ενός πολιτισμού που επηρέασε βαθιά λαούς από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τη Βεγγάλη και τις στέπες της Κεντρικής Ασίας. Οι συγγραφείς καταγράφουν με οξύνοια τις παραδόσεις και την ιστορία της αρχαίας και της νεότερης Περσίας, τον ισχυρό δεσμό που εξακολουθεί να τις συνδέει, αλλά και τις επιδράσεις που αυτές άσκησαν στην ευρύτερη περιοχή. Επιπλέον, εξετάζουν τους τρόπους με τους οποίους το πολυτάραχο παρελθόν και η περσική εκδοχή του ισλάμ επηρεάζουν όχι μονάχα το σύγχρονο Ιράν, μα και ολόκληρο τον μουσουλμανικό κόσμο.
Περσέπολις
Πως μεγαλώνει ένα παιδί στο Ιράν στα δύσκολα χρόνια της ανατροπής του Σάχη της ισλαμικής επανάστασης και του πολέμου Ιράν Ιράκ. Η Μαργιάν Σατραπί αφηγείται τα παιδικά της χρόνια και ταυτόχρονα μια ταραγμένη περίοδο της σύγχρονης ιστορίας της πανάρχαιης χώρας της μέσα από την καθημερινότητα και την ασυνήθιστη ιστορία της οικογένειάς της. Η καταπίεση των ανθρώπων και ιδιαίτερα των γυναικών, η εντυπωσιακή αντίθεση δημόσιου και ιδιωτικού βίου, η πανανθρώπινη δίψα για ελευθερία, ειρήνη και δημοκρατία, με τα μάτια μιας αξιολάτρευτης πιτσιρίκας δοσμένα με χιούμορ, συγκίνηση και τρυφερότητα. Πολυεπίπεδο, βαθιά πολιτικό, ένα καίριο σχόλιο στα ανελεύθερα καθεστώτα και τον πόλεμο, το βιβλίο μας θυμίζει τη δύναμη του ανθρώπου όπου γης να μάχεται κάθε είδους αυταρχισμό.
Κεντήματα
Εννέα γυναίκες στο Ιράν, από τρεις γενιές, μιλούν για άντρες, έρωτες και σεξ, γύρω από το σαμοβάρι. Πίνοντας τσάι, μοιράζονται μυστικά και αγωνίες, διηγούνται ιστορίες για την αγάπη, την προδοσία, τις προκαταλήψεις. Άλλοτε τρυφερές κι αστείες, άλλοτε πικρές και σκληρές, όπως οι ιστορίες των γυναικών σ’ όλο τον κόσμο. Από την συγγραφέα του Περσέπολις, ένα ακόμη αυτοβιογραφικό βιβλίο: τολμηρό, σαρκαστικό, γλυκόπικρο.
Όταν μια σύγχρονη Ιρανή μιλάει για κεντήματα, είναι πολύ πιθανό να αναφέρεται στις πλαστικές επεμβάσεις. Και ειδικότερα σε εκείνη την επέμβαση που μπορεί να κάνει μια σεξουαλικά δραστήρια γυναίκα προκειμένου να περάσει για άβγαλτη παρθένα. Η παρθενορραφή είναι ιδιαίτερα περιζήτητη μεταξύ των μελλόνυμφων γυναικών στην πατρίδα της και η Μαργιάν Σατραπί σκοπίμως επιλέγει αυτόν τον ευφημισμό σαν τίτλο για το δεύτερο κόμικς της υπενθυμίζοντας, θα ‘λεγες, πως οι λέξεις αξιοποιούνται και ως εργαλεία επιβίωσης. Ο τίτλος του εξωφύλλου θα μπορούσε να διαβαστεί ως μεταφορά για το δημόσιο πρόσωπο μιας γυναίκας του Ιράν: Ό,τι βλέπουμε σε πρώτο πλάνο δεν ανταποκρίνεται στο περιεχόμενο. Με οδηγό τη Σατραπί, τα “Κεντήματα” προσφέρουν στους Δυτικούς αναγνώστες μια περιήγηση πίσω από την παραπλανητική κυριολεξία των λέξεων και των τσαντόρ. Αν αποφασίσετε να πάρετε μέρος στην ξενάγηση, προετοιμαστείτε για μια σπαρταριστή βόλτα. Μπορεί να είναι μεγάλη ατυχία να γεννηθείς γυναίκα σε ένα θεοκρατικό καθεστώς, αλλά η Ιρανή δημιουργός που μας έδωσε το “Περσέπολις”, είναι μετρ στο να αναδεικνύει την κωμική πλευρά των πραγμάτων. Κι αυτό χωρίς να υποτιμά ούτε στιγμή τη δύσκολη περιπέτεια τού να ζεις σαν ελεύθερη γυναίκα στη χώρα των μουλάδων.
Πώς θα μπορούσε, άλλωστε, αφού η ίδια έχει επιλέξει να ζει στη Γαλλία… Έχει πει πως θα επιστρέψει στο Ιράν μόνον όταν οι συμπατριώτες της θα μπορούν να μιλούν ελεύθερα. Έως τότε, επιστρέφει με τη μνήμη της στην Τεχεράνη, για τους δώσει φωνή μέσα από τη δουλειά της…
O Mαρξ και η κούκλα
Από την κοιλιά ακόμη της μητέρας της, η Μαριάμ ζει από κοντά τις πρώτες ώρες της ιρανικής επανάστασης. Έξι χρόνια αργότερα, τη συνοδεύει στο Παρίσι για να συναντήσουν τον εξόριστο πατέρα της.
Μέσα από τις αναμνήσεις των παιδικών της χρόνων, η Μαριάμ θυμάται πώς εγκατέλειψε την πατρίδα της, πώς απομακρύνθηκε από την οικογένειά της, πώς έχασε τα παιχνίδια της που αναγκάστηκε να τα δώσει στα φτωχά παιδιά της Τεχεράνης υπό την πίεση των κομμουνιστών γονιών της, πώς ξέχασε σιγά σιγά τα περσικά και έβαλε στη ζωή της τα γαλλικά, για να τα απορρίψει εκ νέου και στη συνέχεια να τα υιοθετήσει ακόμη πιο δυναμικά, φτάνοντας στο σημείο να θάψει για πολλά χρόνια τη μητρική της γλώσσα.
Η Μαριάμ Ματζιντί μιλάει με χιούμορ και τρυφερότητα για τις ρίζες της, τις οποίες αντιμετωπίζει ως βάρος, ως αφετηρία, ως μέσο κοινωνικοποίησης αλλά και ως στοιχείο γοητείας.
Το ξύπνημα του Ιράν
H συγκλονιστική αφήγηση της Σίρίν Εμπαντί, της γυναίκας που παλεύει με κάθε τρόπο να αλλάξει η θέση των γυναικών μέσα στην άκρως συντηρητική κοινωνία όπου ζει, αλλά και να γίνουν σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα από το θεοκρατικό καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Γραμμένο με πάθος και αγάπη για τον άνθρωπο. “Το ξύπνημα του Ιράν” ισορροπεί ανάμεσα στη λύπη και τη χαρά, στη νοσταλγία και την ελπίδα. Μια ζωή μοναδική από μια αξιόλογη γυναίκα που αγωνίζεται για την ψυχή ενός ολόκληρου λαού.
Persian Poems: An Anthology of Verse Translations
This book is an excellent introduction to classical Persian poetry for English-speaking readers. As stated in its preface, “This little book … is a landmark in the interpretation of Persian literature, containing as it does the first English verse translation of a Persian poem.” Many of these translations were completed in the late 19th century by noted scholars of both languages; for that reason alone, it is a valuable piece of history and a valuable memento of the sense of wonder and adventure with which Western scholars once approached the East. The poets featured here include Rumi, Sa’di, Hafez, Rudaki, Khosrow, Ferdowsi, Nizami, Shahriyar, and others. Also features Persian miniature illustrations.
Ο κήπος με τα ρόδα
Κάποτε, τον 13ο αιώνα, έζησε στην Περσία ένα πρόσωπο θρυλικό, που θεωρούσε μεγαλύτερη ευδαιμονία στη ζωή τον έρωτα και τραγουδούσε την ομορφιά των αγοριών και των κοριτσιών, τη γλύκα των φρούτων, την ομορφιά των λουλουδιών και την εναλλαγή των εποχών. Αυτός ο άνθρωπος ονομαζόταν Μουσαρίφ αντ-Ντιν Ιμπν Αμπντάλα αντ-Ντιν Σααντί (1194; – 1296;). Μέσα από τον κήπο, που υπήρξε η ζωή του, μας προτείνει μια τέχνη του ζείν, έναν πλούτο από γνώμες και μια σοφία ιδωμένη από ποιητική σκοπιά. Η μετριοπάθεια στις επιθυμίες, τα πλεονεκτήματα της σιωπής, η νιότη και ο έρωτας, η επίδραση της παιδείας και η αγαθή προαίρεση μέσα στην κοινωνία: αυτά τα πραγματεύεται, σε γενικές γραμμές, «Ο Κήπος με τα Ρόδα» ή «Γκιουλιστάν». Βιβλίο ήρεμου στοχασμού, φιλάνθρωπης ηθικής, απόσταγμα από το αποθησαύρισμα ενός μακροχρόνιου βίου, κι ακόμη, βιβλίο ευδαιμονίας και απροσδόκητων συμβάντων. Το «Γκιουλιστάν» είναι δημιούργημα ενός ανθρώπου που λάτρεψε το θέατρο της ζωής και τη σαγήνη της κάθε στιγμής της. Σοφία και ποίηση, λεπτή ειρωνεία και έρωτες, σ’ ένα μεθυστικό κράμα λόγου, από ένα μέγιστο Πέρση ποιητή.
Ρουμπαγιάτ
Εκατόν τρία τετράστιχα από τα περίφημα “Ρουμπαγιάτ” του Ομάρ Καγιάμ βρίσκονται μέσα στο μικρό αυτό βιβλίο. Εκατόν τρία τετράστιχα που αποτελούνται από ανεξάρτητες στροφές και που η καθεμιά τους συντίθεται από τέσσερεις στίχους ίσης αλλά ποικίλης προσωδίας κάποιες φορές όλοι ομοιοκαταληκτούν όμως συχνότερα ο τρίτος στίχος αναιρεί την ομοιοκαταληξία. Όπως συνηθίζεται με τέτοιου είδους στίχους της Ανατολής, τα “Ρουμπαγιάτ” ακολουθούν το ένα το άλλο, και όλα μαζί μια ρίμα αλφαβητική – παράξενη διαδοχή χαράς και πένθους.
Τα ερωτικά ποιήματα του Ρουμί
Τα ποιήματα αυτά αντανακλούν τη βαθύτερη λαχτάρα της ανθρώπινης ψυχής, στην αναζήτηση του θείου. Δοξολογούν τον έρωτα. Ο κάθε λυρικός στίχος είναι μια επιτακτική έκφραση του πόθου που διαποτίζει τις ανθρώπινες σχέσεις και εμπνέει την εξοικείωση με τον εαυτό, καλλιεργώντας βουβά τον έρωτα για το Αγαπημένο Πρόσωπο. Κι εγώ και ο Fereydoun ελπίζουμε ότι τα ποιήματα αυτά θα μας δώσουν μια ιδέα από τον υπέροχο κόσμο της αγάπης που εμείς βιώσαμε, στην προσπάθειά μας να μεταφέρουμε στην αγγλική γλώσσα τα όνειρα, τις λαχτάρες, τις ελπίδες και τα συναισθήματα ενός ανθρώπου που εξακολουθεί να μας καταπλήσσει, να μας μαγεύει και να μας διδάσκει ακόμη και σήμερα – εφτακόσια ολόκληρα χρόνια αφότου περπάτησε σε αυτή τη γη.
Η τυφλή κουκουβάγια
Υπάρχουν στη ζωή πληγές που μέσα στο σκοτάδι κατατρώγουν αργά, σαν τη λέπρα, την ψυχή. Αυτά τα βάσανα δεν μπορείς να τα μοιραστείς με κανέναν. Γιατί οι άλλοι δεν πιστεύουν σε τέτοια πάθη ή τα θεωρούν παραξενιά. Κι όταν κάποιος τα περιγράφει ή μιλάει γι’ αυτά, προσπαθούν να προσπεράσουν αυτή την εξιστόρηση με ένα χαμόγελο αμφιβολίας και χλευασμού, επειδή αυτό επιβάλλουν οι επικρατούσες απόψεις ή οι δικές τους πεποιθήσεις. Γιατί οι άνθρωποι δεν έχουν βρει ακόμη φάρμακο γι’ αυτά τα βάσανα. Το μόνο γιατρικό σ’ αυτές τις περιπτώσεις είναι να ψάχνεις τη λησμονιά στο κρασί και στον τεχνητό ύπνο που προσφέρει το όπιο ή άλλα ναρκωτικά. Δυστυχώς όμως η επίδραση αυτών των γιατρικών είναι σύντομη. Αντί να ηρεμήσουν, οι πόνοι γυρνούν και πάλι ύστερα από λίγο, ακόμα σφοδρότεροι.
O θείος μου ο Ναπολέων
«Θεός φυλάξοι, είμαι ερωτευμένος με τη Λάιλι!» Με αυτή τη διαπίστωση ξεκινάει, τη δεκαετία του ’40, μια φάρσα που φέρνει τα πάνω-κάτω στη ζωή μιας πολυμελούς Ιρανικής οικογένειας, της οποίας ο πατριάρχης φαντάζεται πως είναι ο Ναπολέων. Όταν μάλιστα ο λιγότερο προσφιλής ανιψιός του ερωτεύεται την κόρη του Λάιλι, η φαντασιοπληξία του επιδεινώνεται ανατρέποντας τις ισορροπίες ολόκληρης της οικογένειας. Τις αλλεπάλληλες οικογενειακές έριδες που προκύπτουν, χρωματίζει με ξεκαρδιστικό τρόπο η μεγαλομανία του «θείου Ναπολέοντα», ο οποίος σε μια κρίση πιστεύει πως οι Βρετανικές δυνάμεις κατοχής της χώρας συνωμοτούν για να τον εξοντώσουν και απευθύνει γράμμα στον Χίτλερ ζητώντας τη βοήθειά του.
